در دیدگاه شیعه، مفهوم «وجدان» با مفاهیم عمیق‌تر و الهی‌تری همچون «فطرت»، «نفس لوامه» و «بصیرت» گره خورده است. از منظر مکتب اهل‌بیت (ع)، وجدان صرفاً یک حس روان‌شناختی نیست، بلکه ردی از نور الهی در جان انسان است. در ادامه، تحلیل این مفهوم را از چند زاویه بررسی می‌کنیم: ۱. وجدان به مثابه «فطرت» (اصل بنیادین) در آموزه‌های شیعی، انسان با یک «فطرت» پاک و آماده‌ی پذیرش توحید و خیر متولد می‌شود. این فطرت همان ریشه‌ی وجدان است. شیعه معتقد است خداوند در وجود هر انسانی، ظرفیتی برای شناخت حق قرار داده است. لذا وقتی وجدان فردی چیزی را زشت یا اشتباه می‌بیند، در واقع دارد با همان برنامه‌ریزی اصیل و فطری خود مقابله می‌کند. ۲. «نفس لوامه» (وجدان سرزنش‌گر) در قرآن کریم (که منبع اصلی استدلال‌های شیعی است)، از «نفس لوامه» یاد شده است. این نفس، همان وجدان بیدار است که پس از ارتکاب گناه یا کوتاهی در وظیفه، انسان را سرزنش می‌کند. * امام صادق (ع) و سایر ائمه بر اهمیت این سرزنش تأکید داشتند؛ چرا که این سرزنش، نشانه حیات قلب است. از دیدگاه شیعه، کسی که وجدانش او را سرزنش نمی‌کند، دچار «موت قلبی» شده است. ۳. رابطه وجدان با «عقل» و «بصیرت» در مکتب شیعه، عقل یکی از حجت‌های الهی است. وجدان در واقع پیونددهنده «عقل» و «ایمان» است. * عقل: مسیر درست را تشخیص می‌دهد. * وجدان: احساسِ درست یا غلط بودنِ آن مسیر را به انسان منتقل می‌کند. در روایات آمده است که راه شناخت حق، از مسیر عقل و شهود درونی (که همان صدای وجدان است) می‌گذرد. ۴. نقش ائمه (ع) به عنوان «وجدان جمعی» و راهنمای بیرونی شیعیان معتقدند چون انسان‌ها ممکن است تحت تأثیر هوا و هوس، صدای وجدان درونی خود را خاموش کنند، خداوند «معصوم» را به عنوان حجت قرار داده است. امام معصوم، در واقع تجلی کاملِ وجدان و حقیقت الهی در جهان است که به انسان کمک می‌کند صدای درونی خود را دوباره پیدا کند. ۵. تقابل وجدان با «هوا و هوس» در اخلاق شیعی، بزرگترین دشمن وجدان، «هوا و هوس» (میل‌های نفسانی) است. وقتی انسان به دنبال لذت‌های مادی و نفسانیِ زودگذر می‌رود، لایه‌ای از غبار بر روی وجدان می‌نشیند. توبه در نگاه شیعه، فرآیند «صیقل دادن» دوباره‌ی این آینه (وجدان) است تا نور حقیقت دوباره از آن بتابد. خلاصه کلام: از دیدگاه شیعه، وجدان «صدای حق در درون انسان» است. وجدان بیدار، نشانی از ایمان و سلامت روح است و خاموش شدن آن، مقدمه‌ی سقوط انسان از مرتبه انسانیت به مرتبه حیوانی است.